BỘ CÔNG THƯƠNG THÚC ĐẨY ĐIỆN MẶT TRỜI MÁI NHÀ TẠI CÔNG SỞ, TRƯỜNG HỌC, BỆNH VIỆN

 BỘ CÔNG THƯƠNG THÚC ĐẨY ĐIỆN MẶT TRỜI MÁI NHÀ TẠI CÔNG SỞ, TRƯỜNG HỌC, BỆNH VIỆN

Nguồn: moit.gov.vn

Ngày 16/09/2026, Bộ Công Thương ban hành Công văn số 7404/BCT-ĐL về chương trình lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ đối với các tòa nhà cơ quan, công sở, trường học và bệnh viện.

Đây là một bước triển khai đáng chú ý trong định hướng phát triển điện mặt trời mái nhà tại Việt Nam, đặc biệt đối với các công trình có nhu cầu sử dụng điện thường xuyên vào ban ngày.

Theo nội dung Công văn 7404/BCT-ĐL, Bộ Công Thương đề nghị các bộ, cơ quan ngang bộ, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) phối hợp triển khai các nhiệm vụ liên quan đến phát triển điện mặt trời mái nhà.

1. Đẩy mạnh điện mặt trời mái nhà tại khu vực công

Một trong những nội dung trọng tâm của Công văn 7404/BCT-ĐL là đề nghị các bộ, ngành và địa phương lập kế hoạch đầu tư, bố trí nguồn vốn hoặc nghiên cứu phương án thu hút nguồn lực đầu tư để lắp đặt và đưa hệ thống điện mặt trời mái nhà vào sử dụng tại các công trình thuộc phạm vi quản lý.

Các nhóm công trình được đề cập gồm:

• 🏢 Cơ quan, công sở
• 🏫 Trường học
• 🏥 Bệnh viện
• 🏛️ Các tòa nhà, cơ sở thuộc phạm vi quản lý của cơ quan nhà nước

Mục tiêu không chỉ là tăng tỷ lệ sử dụng nguồn năng lượng tái tạo mà còn hướng tới mô hình điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ, trong đó điện năng được tạo ra ngay tại nơi có nhu cầu sử dụng.

Theo Công văn 7404/BCT-ĐL, các nhiệm vụ liên quan được đề nghị phấn đấu hoàn thành trước ngày 31/03/2027 theo tiến độ triển khai Chỉ thị 10/CT-TTg.

2. Vì sao công sở, trường học và bệnh viện phù hợp với điện mặt trời mái nhà?

Điện mặt trời mái nhà có một ưu điểm quan trọng là nguồn điện được sản xuất ngay tại địa điểm tiêu thụ.

Đối với nhiều công sở, trường học và bệnh viện, phụ tải điện tập trung đáng kể vào ban ngày – cũng là thời điểm hệ thống điện mặt trời tạo ra sản lượng.

Điều này tạo điều kiện để sử dụng trực tiếp điện mặt trời cho các thiết bị như:

• Hệ thống điều hòa không khí
• Chiếu sáng
• Máy tính và thiết bị văn phòng
• Hệ thống bơm
• Thiết bị y tế
• Máy móc, thiết bị phục vụ giảng dạy
• Hệ thống thông tin, máy chủ và thiết bị kỹ thuật
• Các phụ tải điện hoạt động thường xuyên khác

Khi điện mặt trời được sử dụng trực tiếp tại công trình, lượng điện phải lấy từ lưới điện có thể được giảm tương ứng với mức điện năng tự sản xuất và tự tiêu thụ thực tế.

Đây cũng là một trong những lý do điện mặt trời mái nhà được xem là giải pháp phù hợp với các công trình có phụ tải ban ngày tương đối lớn.

3. Kết hợp điện mặt trời với hệ thống lưu trữ BESS

Bên cạnh điện mặt trời mái nhà, định hướng hiện nay cũng khuyến khích nghiên cứu hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin – BESS (Battery Energy Storage System).

Về nguyên lý, hệ thống có thể hoạt động theo mô hình:

☀️ Điện mặt trời → ⚡ Phụ tải trực tiếp

và phần điện năng chưa sử dụng ngay có thể được:

☀️ Điện mặt trời → 🔋 Pin lưu trữ BESS → ⚡ Sử dụng vào thời điểm phù hợp

Việc bổ sung BESS có thể giúp công trình tăng khả năng sử dụng điện mặt trời tại chỗ, đặc biệt trong trường hợp nhu cầu sử dụng điện kéo dài sang buổi chiều, buổi tối hoặc cần phương án dự phòng cho một số phụ tải quan trọng.

Tuy nhiên, không phải công trình nào cũng cần lắp pin lưu trữ với dung lượng lớn.

Dung lượng BESS cần được tính toán dựa trên:

• Sản lượng điện mặt trời dự kiến
• Biểu đồ phụ tải theo giờ
• Công suất phụ tải
• Công suất inverter
• Thời gian cần sử dụng điện từ pin
• Các phụ tải ưu tiên khi mất điện
• Mục tiêu kinh tế của dự án
• Điều kiện đấu nối và vận hành thực tế

Do đó, thiết kế hệ thống cần dựa trên dữ liệu tiêu thụ điện thực tế thay vì chỉ lựa chọn công suất theo diện tích mái.

4. Các địa phương được đề nghị nghiên cứu chính sách hỗ trợ hộ gia đình

Một nội dung đáng chú ý khác trong Công văn 7404/BCT-ĐL là việc đề nghị UBND các tỉnh, thành phố nghiên cứu, xây dựng chính sách hỗ trợ hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ theo thẩm quyền.

Các địa phương được đề nghị nghiên cứu và báo cáo Hội đồng nhân dân cấp tỉnh để có chính sách phù hợp với điều kiện thực tế.

Điều này cần được hiểu chính xác:

Việc Bộ Công Thương đề nghị nghiên cứu chính sách hỗ trợ không đồng nghĩa tất cả hộ gia đình trên toàn quốc đã được hưởng một mức hỗ trợ giống nhau.

Chính sách cụ thể còn phụ thuộc vào quy định và quyết định được cơ quan có thẩm quyền tại từng địa phương ban hành.

Vì vậy, hộ gia đình hoặc doanh nghiệp có nhu cầu đầu tư cần kiểm tra chính sách hiện hành tại địa phương trước khi lập phương án đầu tư.

5. Điện dư từ hệ thống điện mặt trời mái nhà được xử lý như thế nào?

Đối với hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ có đấu nối với hệ thống điện quốc gia, vấn đề điện dư cần được xem xét theo quy định pháp luật hiện hành và điều kiện đấu nối cụ thể.

Theo thông tin được đề cập trong bài viết gốc, Nghị định 243/2026/NĐ-CP đã có những điều chỉnh liên quan đến cơ chế mua bán điện dư từ hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Tuy nhiên, cần tránh hiểu rằng mọi hệ thống điện mặt trời đều mặc nhiên được bán toàn bộ hoặc bán vượt một tỷ lệ điện dư nhất định.

Việc mua bán điện dư còn phụ thuộc vào:

• Quy định pháp luật áp dụng tại thời điểm triển khai
• Điều kiện đấu nối
• Khả năng tiếp nhận của lưới điện
• Thỏa thuận giữa các bên
• Yêu cầu bảo đảm an toàn và vận hành hệ thống điện
• Các điều kiện kỹ thuật liên quan

Do đó, phương án thiết kế nên ưu tiên mục tiêu tối ưu tỷ lệ tự tiêu thụ, thay vì chỉ tập trung vào việc tạo ra càng nhiều điện dư càng tốt.

6. EVN được đề nghị phối hợp trong quá trình đấu nối và vận hành

Công văn 7404/BCT-ĐL cũng đề nghị EVN chỉ đạo các đơn vị điện lực phối hợp với cơ quan quản lý tại các bộ, ngành và địa phương trong quá trình triển khai.

Nội dung phối hợp bao gồm việc kiểm tra, hỗ trợ liên quan đến đấu nối, lắp đặt và vận hành các hệ thống điện mặt trời mái nhà có đấu nối với hệ thống điện quốc gia.

Mục tiêu là bảo đảm các hệ thống được triển khai:

An toàn – đúng yêu cầu kỹ thuật – phù hợp khả năng vận hành của lưới điện.

Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng đối với những dự án có công suất lớn như trường học, bệnh viện, tòa nhà hành chính hoặc các cơ sở có phụ tải cao.

7. Không nên chỉ quan tâm đến công suất tấm pin

Khi đầu tư điện mặt trời mái nhà, việc lựa chọn hệ thống không nên chỉ dựa trên diện tích mái hoặc số lượng tấm pin.

Một phương án thiết kế hợp lý cần xem xét đồng thời:

Công suất điện mặt trời

Xác định công suất kWp phù hợp với nhu cầu tiêu thụ điện và diện tích mái.

Biểu đồ phụ tải

Phân tích lượng điện tiêu thụ theo từng khung giờ để xác định tỷ lệ điện mặt trời có thể sử dụng trực tiếp.

Công suất inverter

Lựa chọn biến tần phù hợp với công suất hệ thống, loại hình cấp điện và yêu cầu vận hành.

Hệ thống lưu trữ

Nếu cần sử dụng điện vào buổi tối hoặc duy trì các phụ tải quan trọng khi mất điện, có thể xem xét giải pháp BESS với dung lượng được tính toán theo nhu cầu thực tế.

Khả năng đấu nối

Kiểm tra điều kiện kỹ thuật của lưới điện tại khu vực trước khi triển khai.

An toàn điện và phòng cháy chữa cháy

Hệ thống cần được thiết kế, lắp đặt và vận hành theo các quy định, tiêu chuẩn và yêu cầu kỹ thuật có liên quan.

8. Cơ hội phát triển điện mặt trời cho trường học

Trường học là một nhóm công trình có tiềm năng ứng dụng điện mặt trời mái nhà do nhiều phụ tải hoạt động vào ban ngày.

Một hệ thống được thiết kế phù hợp có thể hỗ trợ cung cấp điện cho:

• Phòng học
• Phòng máy tính
• Hệ thống điều hòa
• Chiếu sáng
• Máy bơm
• Thiết bị văn phòng
• Thiết bị phục vụ giảng dạy

Ngoài hiệu quả sử dụng điện, hệ thống điện mặt trời còn có thể trở thành một mô hình giáo dục trực quan về năng lượng tái tạo và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả.

9. Cơ hội phát triển điện mặt trời cho bệnh viện

Đối với bệnh viện và cơ sở y tế, nhu cầu điện thường xuyên và liên tục khiến việc quản lý năng lượng trở thành một vấn đề quan trọng.

Tùy đặc điểm từng cơ sở, điện mặt trời có thể được nghiên cứu để hỗ trợ các nhóm phụ tải như:

• Điều hòa và thông gió
• Chiếu sáng
• Hệ thống bơm
• Thiết bị kỹ thuật
• Khu hành chính
• Hệ thống CNTT
• Các phụ tải hoạt động ban ngày

Đối với các phụ tải quan trọng, giải pháp BESS có thể được xem xét như một thành phần trong phương án cấp điện dự phòng hoặc quản lý năng lượng.

Tuy nhiên, hệ thống lưu trữ không thay thế toàn bộ các giải pháp nguồn điện dự phòng chuyên dụng của bệnh viện. Việc lựa chọn cấu hình phải căn cứ vào yêu cầu vận hành và mức độ quan trọng của từng phụ tải.

10. Công sở, trường học, bệnh viện: nên thiết kế hệ thống như thế nào?

Không có một công suất điện mặt trời cố định phù hợp cho tất cả công trình.

Một quy trình khảo sát chuyên nghiệp nên gồm:

Bước 1 – Khảo sát mái

Kiểm tra diện tích, hướng mái, góc nghiêng, bóng che, kết cấu và điều kiện lắp đặt.

Bước 2 – Phân tích hóa đơn điện

Thu thập dữ liệu tiêu thụ điện để xác định nhu cầu năng lượng thực tế.

Bước 3 – Phân tích phụ tải theo thời gian

Xác định thời điểm công trình tiêu thụ nhiều điện nhất.

Bước 4 – Mô phỏng sản lượng

Ước tính sản lượng điện mặt trời theo điều kiện bức xạ và vị trí công trình.

Bước 5 – Tính toán tỷ lệ tự tiêu thụ

Xác định bao nhiêu phần trăm điện mặt trời có thể sử dụng trực tiếp.

Bước 6 – Đánh giá nhu cầu BESS

Chỉ bổ sung pin lưu trữ khi mang lại giá trị phù hợp với nhu cầu sử dụng và mục tiêu đầu tư.

Bước 7 – Kiểm tra phương án đấu nối

Đánh giá các yêu cầu kỹ thuật trước khi triển khai.

Bước 8 – Thiết kế và thi công

Lựa chọn tấm pin, inverter, tủ điện, thiết bị bảo vệ, hệ thống giám sát và các thành phần phụ trợ phù hợp.

11. Ý nghĩa của Công văn 7404/BCT-ĐL đối với thị trường điện mặt trời

Công văn 7404/BCT-ĐL cho thấy điện mặt trời mái nhà tiếp tục được thúc đẩy trong định hướng sử dụng năng lượng tiết kiệm, phát triển nguồn điện phân tán và tăng khả năng tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Đáng chú ý, nhóm công trình công sở – trường học – bệnh viện được đặt trong một chương trình triển khai cụ thể, thay vì chỉ dừng ở định hướng chung.

Cùng với đó là xu hướng kết hợp:

**☀️ Điện mặt trời mái nhà

• 🔋 Lưu trữ năng lượng BESS
• ⚡ Quản lý phụ tải
• 🏢 Tối ưu sử dụng điện tại chỗ**

Mô hình này có thể giúp các công trình chủ động hơn trong quản lý năng lượng, đồng thời góp phần giảm nhu cầu sử dụng điện từ lưới vào những thời điểm phù hợp.

12. Những điều cần lưu ý trước khi đầu tư

Trước khi quyết định lắp đặt điện mặt trời mái nhà, chủ đầu tư nên kiểm tra đầy đủ:

✔️ Nhu cầu tiêu thụ điện thực tế

✔️ Biểu đồ phụ tải theo giờ

✔️ Diện tích và kết cấu mái

✔️ Điều kiện bức xạ và bóng che

✔️ Công suất hệ thống phù hợp

✔️ Khả năng đấu nối

✔️ Phương án sử dụng điện dư

✔️ Nhu cầu và dung lượng pin lưu trữ

✔️ Hệ thống bảo vệ điện

✔️ Tiếp địa và chống sét

✔️ Yêu cầu an toàn, xây dựng và phòng cháy chữa cháy có liên quan

✔️ Quy định và chính sách hiện hành tại địa phương

Đặc biệt, không nên mặc định rằng cứ lắp hệ thống có công suất càng lớn thì hiệu quả kinh tế càng cao. Hệ thống tối ưu phải phù hợp với phụ tải và mục tiêu sử dụng điện của từng công trình.

KẾT LUẬN

Công văn 7404/BCT-ĐL ngày 16/09/2026 của Bộ Công Thương là một tín hiệu đáng chú ý đối với quá trình phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ tại Việt Nam.

Trọng tâm trước mắt là thúc đẩy triển khai tại cơ quan, công sở, trường học và bệnh viện, đồng thời đề nghị các địa phương nghiên cứu chính sách hỗ trợ hộ gia đình theo thẩm quyền và tăng cường phối hợp trong quá trình đấu nối, lắp đặt và vận hành.

Đối với chủ đầu tư, điều quan trọng không chỉ là lựa chọn tấm pin hay inverter mà phải xây dựng một giải pháp năng lượng tổng thể, dựa trên phụ tải thực tế, điều kiện mái, khả năng đấu nối, tỷ lệ tự tiêu thụ và nhu cầu lưu trữ.

GIẢI PHÁP ĐIỆN MẶT TRỜI MÁI NHÀ TỰ SẢN – TỰ TIÊU THỤ

☀️ Solar PV | ⚡ Hybrid Inverter | 🔋 BESS | 📊 EMS

Một hệ thống được khảo sát và thiết kế đúng ngay từ đầu sẽ giúp công trình khai thác tốt hơn nguồn năng lượng mặt trời, nâng cao khả năng chủ động năng lượng và phù hợp hơn với định hướng phát triển điện mặt trời mái nhà trong giai đoạn mới.